Beliau diumpamakan seperti 'Lautan Hadith' di kalangan ulama' hadith dizamannya. Kelebihannya bukan hanya kerana beliau menghafal banyak hadith, tetapi beliau juga memahami segala kehendak hadith tersebut secara terperinci dan mendalam. Beliau bukan sahaja mengingat setiap hadith dengan perawi atau sanadnya sekali, malah beliau dapat menghurai sifat dan peribadi para perawi hadith itu hingga dapat dikenalpasti martabat hadith itu dengan tepat.

Pernah berlaku dalam satu majlis ilmu yang diadakan di Kota Basrah, beliau telah diminta oleh ulama'-ulama'  di sana untuk menghuraikan hadith-hadith yang tersemat dalam ingatannya dan mereka telah menyalinnya ketika itu juga.

Antara hadith-hadith yang dibacanya itu adalah hadith dari sanad ahli-ahli hadith Basrah sendiri, tetapi ulama'-ulama' yang hadir pada majlis itu tidak pernah mendengar hadith-hadith dan sanad-sanad yang disampaikan itu.

Sahabat-sahabat sepengajiannya pernah bertanya kepadanya, "Mengapa kami tidak pernah melihat engkau mencatat hadith-hadith yang kita pelajari?" Lalu Imam Bukhari meminta sahabatnya itu membawa hadith yang dicatatkan untuk beliau membacanya. Setelah dibawakan catatan hadith itu kepadanya, beliau membaca hadith itu tanpa melihat catatan tersebut.

Seorang sahabatnya yang bernama Hasyid bin Ismail berkata, "Hadith yang dibaca oleh Imam Bukhari itu berjumlah 15 ribu hadith dan ketika beliau membaca hadith dari ingatannya itu, kami dapat membetulkan kesilapan-kesilapan yang ada dalam catatan kami." Setelah sesi membaca hadith itu tamat, Imam bukhari berkata kepada kawan-kawannya : "Sekarang adakah kamu masih menyangka aku mensia-siakan masaku selama ini tanpa mencatat hadith ?"

Begitulah kehebatan ulama' hadith yang ulung ini. Kecekapannya menghafal hadith amat luar biasa sehingga beliau diberi gelaran 'Al Hafizul Aula' yang bermaksud 'penghafal yang utama'.

Beliau adalah ahli hadith yang melakukan pengumpulan hadith dari seluruh dunia Islam yang tidak pernah dilakukan oleh ulama' hadith yang lain. Beliau cukup teliti untuk memastikan kesahihan sesebuah hadith dan sanggup menempuh perjalanan yang jauh demi mendapatkan sebuah hadith atau untuk memastikan kebenaran sesebuah hadith itu.

"Aku tidak akan memasukkan sebuah hadith pun di dalamnya (Sahih Bukhari) sehingga aku sembahyang dua rakaat dan beristikharah kepada Allah," katanya, sebagaimana yang dicatat oleh Imam Ibnu Hajar. Tidak hairanlah beliau mengambil masa 16 tahun untuk menyempurnakan kitabnya yang masyhur itu.

BIODATA IMAM BUKHARI

Nama sebenar Imam Bukhari ialah Muhammad bin Ismail bin Mughirah Al Ja'fi. Gelaran Bukhari diambil dari tanah kelahirannya di Bukhara, salah sebuah negeri di Uzbekistan. Beliau dilahirkan pada hari Jumaat, 13 Syawal 194H. Ayahnya seorang ahli hadith dan meninggal dunia sewaktu beliau masih kecil lagi.

Sejak kecil Imam Bukhari terkenal sebagai kanak-kanak pintar dan suka menuntut ilmu. Ketika berumur 10 tahun, beliau mula belajar daripada beberapa ulama' terkenal di Bukhara seperti Abdullah bin Muhammad Al Masnadi, Harun Al Asy'ath, Muhammad bin Yusuf Al Bakindi dan lain-lain. Dan beliau hafiz Al-Quran ketika berumur 11 tahun.

Ketika berumur 16 tahun beliau bersama ibu dan abangnya telah menunaikan fardhu haji dan tinggal di sana untuk menuntut ilmu terutamanya ilmu hadith, sementara ibu dan abangnya pulang ke Bukhara.

Di Mekah beliau berguru dengan ulama'-ulama' yang masyhur seperti Abdul Walid Ahmad bin Muhammad Al Azraqi, Ismail bin Salim Al-Shayigh dan lain-lain ulama' besar ketika itu. Kemudian beliau ke Madinah untuk memperluaskan ilmunya. Beliau mula menulis kitab pertamanya yang bertajuk "At-Tarikhul Kabir".

Beliau berguru dengan anak murid Imam Malik iaitu Imam Syafi'e, Imam Ahmad bin Hanbal dan beberapa orang ulama' lain. Selepas itu beliau mengembara ke Baghdad, Mesir dan Damsyiq dan beberapa buah negara lagi.

Kecenderungannya dalam ilmu hadith begitu mendalam. Beliau mencari guru di setiap negara yang dilawatinya, yang semuanya berjumlah 1080 orang. Imam Bukhari menghabiskan umurnya dengan mempelajari, mengumpul dan mengarang banyak kitab hadith. Antara kitab yang masyhur ialah Al-Jami'us Sahih (Sahih Bukhari, At Tarikhul Ausat, Kitabul Musnad Al-Kabir, Kitabul Fawaid dan Birrul Walidain.

Beliau pulang ke rahmatullah pada malam Sabtu 1 Syawal tahun 265 Hijrah (870 Masihi) ketika berusia 62 tahun. Jenazahnya dikebumikan selepas Zuhur di sebuah daerah di Samarkhand. Ketika dikebumikan, beribu-ribu orang yang mengiringi jenazahnya tercium bau harum selama beberapa hari dan mereka juga melihat cahaya putih memancar dari kuburnya menjulang ke langit.